Cliëntenparticipatie WMO krijgt langzaam vorm: ‘Echte openheid zie je nog weinig’.

Krap twee maanden voor de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning zoeken veel gemeenten nog naar de juiste vorm om de burger een stem in het nieuwe beleid te geven. Er zijn ook uitzonderingen, zoals Zutphen, dat de cliënten van meet af aan bij het nieuwe beleid betrekt. En de regio Leiden, waar de burgers met succes hun invloed opeisen.

In Zutphen komt elke drie, vier maanden een bijzonder panel bijeen. Het bestaat uit doodgewone burgers en buigt zich over elementaire problemen. Zoals: wat hebben mensen met psychische beperkingen nodig om zich sociaal te handhaven? En: hoe ziet een centraal loket eruit waarheen iedereen de weg vindt die een rolstoel, huishoudelijke hulp of woonbegeleiding nodig heeft?

Het panel formuleert inzichten waarmee ambtenaren en professionals blijvend hun voordeel doen. De vraag naar het loket ontlokte bij veel panelleden scepsis: de mensen die dat loket het hardst nodig hebben, melden zich daar waarschijnlijk niet vanzelf, dachten zij. Daarom lieten ze de mensen met psychische problemen zelf aan het woord.

Aanstekelijke methode
‘We zochten een manier om gewone burgers zich te laten uitspreken zonder dat ze in het geweld van professionals ten onder gaan’, zegt Hennie Boswinkel, directeur van de Stichting Ouderenwerk Zutphen die de zogeheten ‘Wonen Welzijn Zorg’-panels (WWZ) coördineert.

‘We brachten een stuk of dertig betrokken burgers bij elkaar, die actief zijn in organisaties variërend van plattelandsvrouwen, vakbonden tot gilden en wijkteams, maar deelnemen op persoonlijke titel. Ze wisselen een paar maal per jaar een ochtendlang van gedachten over een thema en sluiten de bijeenkomst met een advies aan de gemeente af.’

De methode werkt aanstekelijk, zegt Boswinkel. ‘De panelleden hebben steeds meer plezier in hun rol. Woningcorporaties overwegen de werkvorm over te nemen en beleidsmakers staan in de rij om stage te lopen. We hebben vooral van die adviezen geleerd.'

'Bijvoorbeeld dat je nooit beleid moet maken zonder degenen op wie het van toepassing is. Of dat wij professionals te vaak blijven steken in oplossingen voor degenen die zich bijna zelf kunnen redden, terwijl we zouden moeten durven focussen op de zwaksten om zeker te zijn dat niemand ons ontglipt’.

Vrijblijvend
De WWZ-panels ontstonden in de periode dat er zogenoemde regiovisies moesten worden ontwikkeld over de samenhang van wonen, welzijn en zorg. Maar ze passen ook perfect in de filosofie van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, zodat de gemeente Zutphen de subsidiëring overnam.

Ook de WMO, die op 1 januari ingaat, bestrijkt immers een breed terrein: zij geeft gemeenten de opdracht om voor iedereen steun te regelen die zich niet op eigen kracht redt, van gehandicapten en verslaafden tot probleemjongeren en slachtoffers van huiselijk geweld. Ook de participatie van alle burgers heeft een cruciale plaats.

Het gehele artikel is te lezen in Zorg + Welzijn Magazine 11, november 2006. Drie maanden na publicatie wordt het op de website geplaatst.